De kunst van het blenden: de geurpiramide

De compositie

Voor we de geurpiramide aanpakken stellen we het doel op scherp. Blenden is het ontwerpen van een compositie waar je van houdt en eventueel fier op bent. Hier is een heel eenvoudige manier om de kwaliteit van je compositie te beoordelen: is je compositie inpakbaar als kerstcadeau voor je geliefden?

Een compositie is de combinatie van verschillende aromatische ingrediënten, zoals natuurlijke essentiële oliën, absolues, CO2-extracten en, indien gewenst, (semi-)synthetische grondstoffen, die samen een specifieke geur (of parfum) vormen.

Je kan de kunst van het blenden zien als “componeren”, in vergelijking tot een muziekcomponist. Net zoals muziek emoties kan oproepen en een verhaal kan vertellen, kan je met een geurcompositie een sfeer, emoties en gevoelens teweegbrengen. Bijvoorbeeld: een romantische compositie met Neroli in de topnoten, een hart van Damascener roos en een warme basis met de zoete amandel, karamel, pistache en praline nuances van Tonkaboon (Dipteryx odorata) (of zelfs Patchouli (Pogostemon cablin) voor de liefhebbers); of een opwekkende compositie met topnoten van Zoete sinaasappel (Citrus sinensis), Aarmunt (Groene munt) (Mentha spicata) en Basilicum (Ocimum basilicum CT linalool).

Over Damascener roos, lees: Damascener roos: de diva (Aroma Plus)

Over Tonkaboon, lees: Roller blend: van Tonkaboon naar Vanille met Jicky en Shalimar

De geurpiramide

De geurpiramide is een schematische voorstelling van een compositie en het verloop van een (samengestelde) geur in de tijd, opgedeeld in drie lagen. De topnoten, bovenaan de piramide, zijn zeer vluchtig en worden als eerste waargenomen. Daarna komen de hartnoten, die gedurende enkele minuten tot uren op het voorplan treden. Ten slotte zijn er de grondnoten (basisnoten), die vaak nog dagenlang te ruiken zijn.

(Voor de kenners: deze uitleg is didactisch juist, maar er valt uiteraard veel over te zeggen).

De uitdaging bestaat erin een balans te creëren tussen de drie types noten, zodat je mengsel harmonieus is (een slechte geurcombinatie valt meteen uit de boot) en een “tijdje meegaat”.

De uitdaging bestaat erin een balans te creëren tussen de drie types noten, zodat je mengsel harmonieus is (een slechte geurcombinatie valt meteen uit de boot) en een “tijdje meegaat”. De topnoten zijn de eerste geuren die je ruikt, maar ze verdwijnen snel uit de geurwaarneming. Bijvoorbeeld: een blend met enkel topnoten, zoals Citrus extracten, zal meteen fris ruiken maar de geurintensiteit ervan zal snel afnemen.

Dat is waar hart-en basisnoten hun rol opnemen. Hart- en basisnoten geven “body” aan je mengsel en houden de geur in stand gedurende uren, dagen, weken … Hart- en basisnoten voegen ook een gewenste complexiteit toe aan je mengsel (voor een keer dat complex beter is dan eenvoudig!).

Bijvoorbeeld: een blend met Echte lavendel essentiële olie (Lavandula angustifolia subsp. angustifolia) (hartnoot) en Bergamot extract (Citrus × aurantium subsp. bergamia, C. bergamia) (topnoot) is een zeer goed idee! Je kan de blend aanvullen met een basisnoot zoals Benzoëboom Siam (Styrax tonkinensis) essentiële olie of Benzoëboom Sumatra essentiële olie (Styrax benzoin), of met Vanille absolue of verdund oleohars (Vanilla planifolia, V. fragrans). Niets houdt je tegen een tweede hartnoot toe te voegen, zoals Damascener roos absolue, EO of verdunde EO (Rosa × damascena, bloemblaadjes).

Over Benzoë, lees: Drie blends voor een knus winterseizoen

Over Echte lavendel en Bergamot, lees: aroma april-mei 2023: Omgaan met stress en heerlijk slapen

Hoe weet je of een essentiële olie een top-, hart- of grondnoot is?

Die kennis bouw je uiteraard op door het blenden te oefenen. Start je met blenden, volg dan je neus of raadpleeg lijsten waarin essentiële oliën als top-, hart- of grondnoot zijn genoteerd. Die lijsten vind je op het internet; daar de indeling geen exacte wetenschap is, kan surfen je op weg helpen.

→ In de Basisopleiding Aromatherapie leer je essentiële oliën blenden volgens geurpiramide met top-, hart en grondnoten en volgens geurfamilie: balsem, citrus (hesperoïde), bloem, citrus, pittig, fruit, aromatisch-landelijk, kruid, groen, hout, balsem …

Tenzij je er bewust voor kiest, vermijd dat één enkele essentiële olie je geurcompositie overheerst. Kies voor subtiliteit en meng sterke, dominante geuren met (geurmatig) mildere essentiële oliën. Denk eraan dat essentiële oliën samengesteld zijn uit honderden moleculen, en dus een ware compositie op zich vormen. Aan sommige essentiële oliën valt eigenlijk nauwelijks iets toe voegen.

Start altijd met kleine hoeveelheden (1 druppel) van een essentiële olie. Zo voorkom je verspilling, mocht je geurcombinatie mislukken. Bijvoorbeeld: start met 1 druppel van een grondnoot, voeg 1 druppel van een hartnoot toe, voeg tenslotte 1 druppel van een topnoot toe. Mocht een tussenstap een foute combinatie opleveren: terug naar af!

Test, repeat! Vertrouw op je neus en maak aanpassingen tot je een geslaagde compositie in handen hebt. Neem je tijd. De compositie zal zich immers in de volgende minuten, uren en dagen verder verfijnen. Neem pauzes en ruik even later opnieuw. Geduld is de sleutel.

De kunst van het blenden oefenen doe je door techniek aan te leren, te vertrouwen op je flair olfactif (je neus! en intuïtie) en vooral door ervaring op te bouwen.

De kunst van het blenden oefenen doe je door techniek aan te leren, te vertrouwen op je flair olfactif (je neus! en intuïtie) en vooral door ervaring op te bouwen. Hoe meer je oefent met het blenden van essentiële oliën, hoe beter je de subtiele nuances van de oliën zal herkennen en begrijpen hoe ze kunnen combineren tot prachtige composities. Met elke nieuwe blend die je maakt, oefen je niet enkel je techniek, maar leer je ook te vertrouwen op je neus en je intuïtie.

Blenden is een levenslang groeiproces, met als ultiem cadeau dat je leert unieke, persoonlijke compositie te creëren die niet alleen heerlijk ruiken, maar ook je emoties kunnen ondersteunen. Alle begin is moeilijk, maar de beloning is de magie van een compositie met je eigen unieke handtekening.

↓ Vind je inspiratie in dit artikel? Deel een reactie onderaan dit artikel.

Vermijd verstuiving van composities van essentiële oliën tijdens zwangerschap, borstvoeding of in het bijzijn van baby’s.

→ Start je met essentiële oliën, lees dan de Voorzorgsmaatregelen.

Foto (c) Brooke Lark @ unsplash.com

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Contacteer me indien je een uittreksel wenst te gebruiken.