Menthol en verkoeling: correct communiceren op sociale media

• Pepermunt is een muntsoort met de botanische naam: Mentha × piperita. Het is een hybride van watermunt (Mentha aquatica) en aarmunt (Mentha spicata).
• Het pepermunthydrolaat is een plantenextract dat ontstaat tijdens de stoom- of waterdistillatie van de bovengrondse delen van de plant. Het pepermunthydrolaat bestaat hoofdzakelijk uit water, met daarin een beperkte hoeveelheid vluchtige stoffen.
• Die vluchtige stoffen worden de vluchtige fractie genoemd.
• Menthol is een belangrijk (in concentratie) bestanddeel van de vluchtige fractie. Menthol kan in verschillende ruimtelijke vormen voorkomen, zogenaamde stereoisomeren. Pepermunt produceert hoofdzakelijk (−)-menthol. In meer technische teksten kan je die vorm ook aangeduid zien als (1R,2S,5R)-(−)-menthol.

Een pepermunthydrolaat is een ander soort plantenextract dan een essentiële olie. Een hydrolaat heeft een eigen samenstelling. Bevindingen over geïsoleerd menthol (de molecule) of een pepermunt essentiële olie kunnen daarom niet zomaar worden overgedragen op een hydrolaat.

Kort gezegd: een pepermunthydrolaat kan menthol bevatten, maar het effect van het hydrolaat kan niet louter tot menthol worden herleid.

Voorbeeldzin:

Een pepermunthydrolaat bevat vluchtige stoffen zoals menthol, maar is geen essentiële olie. Het is een ander soort plantenextract met een eigen samenstelling.

Een nauwkeurige formulering beschrijft eerst wat iemand kan ervaren en maakt vervolgens duidelijk wat daar fysiologisch wel en niet uit kan worden afgeleid.

Voorbeeldzin:

Een pepermunthydrolaat op de huid kan een aangenaam fris gevoel geven. Verdampend water kan de huid afkoelen, en menthol draagt mogelijk bij tot de koude gewaarwording. Hoe groot de bijdrage van elk mechanisme is, is niet gekend.

Zo blijft de ervaring van de gebruiker volledig overeind, terwijl er geen sterkere fysiologische conclusie aan wordt gekoppeld dan het onderzoek ondersteunt.

Het begrip "verkoelend" is bruikbaar wanneer duidelijk is dat het om een fris of verkoelend gevoel gaat, en niet om een afkoeling van het lichaam of van een lichaamsdeel.

Een pepermunthydrolaat bevat water en (onder meer) menthol. Het water in een hydrolaat kan door verdamping de huid afkoelen. Menthol, als bestanddeel van het hydrolaat, kan tevens een koudegevoel veroorzaken zonder dat de huid- of lichaamstemperatuur overeenkomstig daalt.

“Verfrissend” of “geeft een fris gevoel” beschrijft daarom vrij precies wat iemand kan ervaren.

Voorbeeldzin:

Pepermunthydrolaat op de huid kan een fris of verkoelend gevoel op de huid geven.

Op basis van het onderzochte onderzoek kan lichamelijke afkoeling door pepermunthydrolaat niet als aangetoond effect worden voorgesteld.

Dat iemand zich na het sprayen frisser voelt, betekent niet dat de lichaamstemperatuur overeenkomstig is gedaald.

Het onderscheid tussen een fris gevoel en daadwerkelijke lichamelijke afkoeling is hier dus belangrijk.

Voorbeeldzin:

Pepermunthydrolaat kan verfrissend aanvoelen, zonder dat daarmee is aangetoond dat het lichaam afkoelt.

Ja. Water kan de huid fysiek afkoelen, door het afvoeren van de warmte van de huid bij verdamping.

Hoe groot dat effect is wanneer enkele milliliters pepermunthydrolaat op de huid worden gesprayd is niet onderzocht.

Het mechanisme van koeling door verdamping is dus goed onderbouwd. De omvang van dat effect bij een gebruikelijke toepassing van een hydrolaat kennen we niet.

Voorbeeldzin:

Het water in een hydrolaat kan de huid afkoelen bij verdamping.

Menthol kan plausibel bijdragen aan de ervaren frisheid, maar het onderzoek laat niet toe om menthol als enige of bepalende oorzaak aan te wijzen.

Menthol is aanwezig in pepermunthydrolaat en kan op de huid een koude sensatie opwekken. Bij het sprayen op de huid kunnen echter ook waterverdamping, nasale chemesthesie en olfactie bijdragen:

• Chemesthesie is de waarneming van chemische prikkels als fris, koud, warm, prikkelend of brandend. In de neus verloopt die waarneming voornamelijk via het trigeminale systeem;
• Olfactie is de waarneming van geuren via het reuksysteem.

Dit zijn dus twee verschillende zintuiglijke routes.

De relatieve bijdrage van die mechanismen is niet gekwantificeerd. Daarom is een formulering als “de frisheid komt door menthol” stelliger dan wat het onderzoek ondersteunt.

Voorbeeldzin:

Menthol kan bijdragen aan de ervaren frisheid van pepermunthydrolaat, naast andere mechanismen zoals waterverdamping en nasale sensorische prikkels.

Nee. Het mentholpercentage alleen voorspelt niet hoe fris een pepermunthydrolaat zal aanvoelen.

Hoe fris een pepermunthydrolaat wordt ervaren hangt ook af van de matrix, de gebruikte hoeveelheid, de formulering, het behandelde huidoppervlak en de hoeveelheid vluchtige stoffen die de neus bereikt.

Een hoger mentholgehalte betekent daarom niet automatisch een sterker fris gevoel of meer fysieke afkoeling.

Let op: als een producent of leverancier een mentholpercentage voor een pepermunthydrolaat vermeldt, is het belangrijk om te weten waarop dat cijfer betrekking heeft. Een chromatografisch percentage kan bijvoorbeeld de relatieve hoeveelheid menthol in de geanalyseerde vluchtige fractie weergeven en niet het werkelijke mentholgehalte van het volledige hydrolaat. Ben je niet zeker, vermijd dan uitspraken die betrekking hebben op het mentholpercentage van je pepermunthydrolaat.

Voorbeeldzin:

Een hoger mentholgehalte betekent niet automatisch een sterker fris gevoel of meer fysieke afkoeling.

Nee. Er is geen wetenschappelijk onderbouwd aantal sprays of druppels waarmee een bepaald verkoelend gevoel kan worden voorspeld.

Studies met geïsoleerd menthol (de molecule) gebruiken specifieke concentraties, hoeveelheden, formuleringen en behandelde huidoppervlakken. Die gegevens kunnen niet rechtstreeks worden omgerekend naar een aantal sprays pepermunthydrolaat of druppels essentiële olie.

IS dus fout: hoe meer menthol, hoe sterker het verkoelende gevoel. De ervaren intensiteit kan onder meer afhangen van de gebruikte hoeveelheid, de formulering, het behandelde huidoppervlak en individuele gevoeligheid.

Voorbeeldzin:

Hoeveel keer sprayen, of hoeveel druppels een verkoelend gevoel geven is niet gekend.

Menthol kan onder meer TRPM8 activeren, maar het totale effect van een pepermunthydrolaat kan niet tot TRPM8 worden herleid.

Anders gezegd: TRPM8 helpt verklaren waarom menthol een koude sensatie kan opwekken, maar het verklaart niet op zichzelf waarom een pepermunthydrolaat als fris wordt ervaren.

TRPM8 speelt een belangrijke rol in de koudewaarneming door menthol. Een hydrolaat bevat echter meer dan alleen menthol, en tijdens het sprayen kunnen tegelijk de huid, de neus en de reukzin worden geprikkeld. Ook waterverdamping kan bijdragen aan de ervaren frisheid.

TRPM8 beschrijft dus een belangrijk mechanisme van menthol, niet het volledige zintuiglijke effect van een pepermunthydrolaat.

Voorbeeldzin:

Menthol kan onder meer TRPM8 activeren en zo bijdragen aan een koude sensatie.

De intensiteit van de ervaren frisheid kan van persoon tot persoon verschillen.

Sensorische en thermoregulerende reacties op menthol zijn niet bij iedereen identiek. Ook de plaats van toepassing, de hoeveelheid product en de blootstelling van huid en neus kunnen verschillen.

Een persoonlijke ervaring beschrijft daarom in de eerste plaats een individuele respons en kan niet zonder meer worden veralgemeend.

Voorbeeldzin:

Hoe fris pepermunthydrolaat op de huid aanvoelt, kan van persoon tot persoon verschillen.

Nee. Een fris gevoel betekent niet automatisch dat het lichaam daadwerkelijk afkoelt.

Menthol kan de thermische waarneming veranderen zonder een overeenkomstige daling van de huid- of lichaamstemperatuur.

“Dit voelt fris” en “dit verlaagt mijn lichaamstemperatuur” zijn daarom twee verschillende uitspraken.

Voorbeeldzin:

Pepermunthydrolaat op de huid kan fris aanvoelen, maar dat betekent niet automatisch dat het lichaam afkoelt.

Ja, voorzichtigheid lijkt aangewezen.

Menthol kan een fris of koel gevoel geven zonder dat het lichaam in dezelfde mate afkoelt. In sommige studies tijdens inspanning in de hitte gingen deelnemers na blootstelling aan geïsoleerd menthol harder werken of langer door.

Er is echter geen rechtstreeks bewijs dat menthol ervoor zorgt dat mensen bij extreme hitte later rust nemen, later schaduw opzoeken, minder snel andere verkoelende maatregelen nemen of daardoor een hittegerelateerde malaise ontwikkelen.

Bij extreme hitte lijkt het daarom aangewezen om mensen, uit voorzorg, te wijzen op de mogelijke discrepantie tussen een fris gevoel en de werkelijke warmtebelasting van het lichaam. Een fris gevoel door menthol mag niet worden gebruikt als maatstaf voor de vraag of verdere inspanning of hitteblootstelling veilig is. Het mag maatregelen zoals rust, schaduw en fysieke verkoeling niet vervangen of uitstellen.

Deze studies gingen hoofdzakelijk over geïsoleerd menthol in specifieke concentraties en via specifieke blootstellingsroutes. De bevindingen kunnen daarom niet automatisch worden overgedragen op pepermunthydrolaat of essentiële pepermuntolie.

Voorbeeldzin:

Menthol kan je frisser laten voelen zonder je lichaam echt af te koelen. Bij extreme hitte, vertrouw je dus beter niet enkel op dat frisse gevoel, maar blijf je rust, schaduw en echte verkoeling opzoeken.