Spring naar de inhoud
16 mei 2022 - bijgewerkt op 1 augustus 2022 door 
Citeer als: De Vuyst, Geert (16 mei 2022) Essentiële oliën bij psoriasis. Geert De Vuyst. https://geertdevuyst.be/artikel/essentiele-olien-aromatherapie-psoriasis/
Essentiële oliën voor de huid

Essentiële oliën bij psoriasis

Lavas EO (Levisticum officinale) en de zon

Foto (c) Mika Korhonen @ unsplash.com

Foto (c) Mika Korhonen @ unsplash.com

In een reeks artikels zet ik een selectie van aromatische plantenextracten in de kijker die onlosmakelijk verbonden zijn met onze huid.

In dit artikel bespreek ik een aantal essentiële oliën (EO) die als symptomatische behandeling verzachting kunnen bieden bij psoriasis*.

*Dit is een artikel niveau “Opgeleid of ervaren”. Start je met essentiële oliën, lees dan de Voorzorgsmaatregelen

Selectie essentiële oliën

Psoriasis is een niet-besmettelijke, chronische auto-immuunziekte. Als je af te rekenen hebt met de huidziekte, hoeft dit geen extra uitleg. Het is een uiterst beklemmende aandoening die onzekerheid en (sociale) angst kan teweegbrengen.

Welke aromatische plantenextracten zijn aangewezen bij psoriasis? Ik stel het volgend schema voor, gebaseerd op een aantal gewenste eigenschappen van essentiële oliën bij cutane toepassing (op de huid).

1 – Antipsoriatisch (wat een woord!)

Lavas EO (Levisticum officinale, wortel).

Baudoux prijst Lavas EO (wortel) als dé essentiële olie bij uitstek voor de behandeling van psoriasis (zie onder meer: Baudoux, 2017; Baudoux & Zhiri, 2010). In een formule voor cutane toepassing combineert Baudoux Lavas EO (wortel) met Niaouli EO, Roomse kamille EO, Wierook EO en Tea tree EO (Baudoux, 2017, p. 330).

Lavas EO wordt bekomen door stoomdistillatie van de wortel van Levisticum officinale, een aromatisch kruid en vaste plant waarvan blad en stengel een selderij-achtige smaak hebben. Lavas wordt in het Nederlands ook Maggikruid genoemd. De link met de Maggibereidingen lijkt me vergezocht. Lavas essentiële olie (wortel) bevat hoofdzakelijk ftaliden en monoterpenen.

Lavas (de verse plant) bevat onder meer de furocoumarine psoraleen (Raal et al., 2008). Furocoumarinen zijn mogelijk het meest gekend als bestanddelen van Bergamot extract (Citrus bergamia, C. aurantium subsp. bergamia, schil) dat (onder meer) bergaptol, bergapteen en bergamottine bevat (Dugrand et al., 2015).

Lavas EO (wortel) bevat hoofdzakelijk ftaliden en monoterpenen. Hoewel furocoumarinen matig vluchtig blijken, raken ze volgens sommige auteurs doorheen de stoomdistillatie en maken deel uit van een essentiële olie. Het gebruik van essentiële oliën (distillatie of koude persing) die furocoumarinen bevatten wordt in de aromatherapie doorgaans afgeraden omdat ze, bij toepassing op de huid, fotosensibiliserend zijn bij blootstelling aan de zon. Of dat in de context van dit artikel zinvol is lees je verder: Toxiciteit en voorzorgen.

2- Ontsmettend (antiseptisch, desinfecterend), ontstekingsremmend, wondhelend

Echte lavendel EO (Lavandula angustifolia subsp. angustifolia, bloeiende top) of Spijklavendel EO (Lavandula latifoliaL. Spica, bloeiende top). Lees: Kies je Lavendel! (Dit is een AromaPlus artikel)

Mirre EO (Commiphora myrrha, C. molmol, resinoïde). Lees: Mirre essentiële olie: werking en toepassingen

3 – Ontstekingsremmend, anti-allergeen

Echte, Duitse kamille EO (Matricaria chamomilla, M. recutita, bloem). Lees: Zoom op Echte of Duitse kamille

Optie – Pijnstillend

Baudoux kiest voor Hertsmunt, Bosmunt EO (Mentha longifolia) (Frans: Menthe sylvestre), dat terpeenketonen en oxiden bevat (Patonay et al., 2021). Inzake toxiciteit zijn Pepermunt EO (Mentha x piperita, bovengrondse delen) en Akkermunt EO (Mentha arvensis, bovengrondse delen) te verkiezen – mits de gekende voorzorgen. Lees: Munt in de aromatherapie

Plan je opleiding

Basisopleiding Aromatherapie & Aromatische Plantenextracten (Niveau 1)

Online opleiding van 5 avonden (10 lesuren) 19-21u

→ online Herfsteditie 2022: 26 sept., 3+10+17+24 okt. 2022 Info & inschrijven

→ online Wintereditie 2022-23: 9+16+23+30 jan. 2023
Je kan nog niet inschrijven voor de Wintereditie. Interesse? Mail hello@geertdevuyst.be

Essentiële oliën bij spier-, pees- en gewrichtspijnen (Niveau 2)

Online opleiding van 3 avonden (6 lesuren) 19-21u

→ online Herfsteditie 2022: maandagen 7+14+21 nov. 2022 Info & inschrijven

Blending in de aromatherapie (Niveau 2)

Opleiding van 3 avonden (6 lesuren), telkens 19-21u

→ online Herfsteditie 2022: 28 nov., 5+12 dec. 2022
Je kan nog niet inschrijven voor de Herfsteditie. Interesse? Mail hello@geertdevuyst.be

Plantaardige drageroliën in de aromatherapie (Niveau 1)

Opleiding van 3 avonden (6 lesuren), telkens 19-21u

→ online Wintereditie 2022-23: 27 feb. en 6+13 maart 2023
Je kan nog niet inschrijven. Interesse? Mail hello@geertdevuyst.be

Toepassing

Toepassing: extern, op de huid.

Voor volwassenen.

Meng voor een totaal van 20 (of 25) druppels:

  • Lavas EO (Levisticum officinale, wortel) 5 dr
  • Echte lavendel EO (Lavandula angustifolia subsp. angustifolia, bloeiende top) of Spijklavendel EO (Lavandula latifoliaL. Spica, bloeiende top) 5 dr
  • Echte of Duitse kamille EO (Matricaria chamomilla, M. recutita, bloeiende top) 5 dr
  • Mirre EO (Commiphora myrrha, C. molmol, resinoïde) 5 dr

Plus naar keuze, voor cutane pijnstilling:

  • Pepermunt EO (Mentha x piperita, bovengrondse delen) 5 dr

Meng met Teunisbloemolie PO (Oenothera biennis, zaad) (of een andere plantaardige olie naar keuze) QSP 10 ml (vul aan tot 10 ml).

1 ml = 30 druppels, bereiding 10 ml:

  • Mengsel 1: 20 druppels EO = 0,6 ml EO QSP 10 ml PO = 6%
  • Mengsel 2 met Pepermunt EO: 25 druppels EO = 0,8 ml EO QSP 10 ml PO = 8%

Pas lokaal toe op de huid, 3 maal daags, zoals nodig.

In plaats van Teunisbloemolie PO kan je kiezen voor een drager met een grotere viscositeit die meer “afdekkend” zal zijn, zodat het contact van de essentiële oliën met de huid versterkt en verlengd wordt. Kies bijvoorbeeld voor Karite boter (Vitellaria paradoxa, Butyrospermum parkii).

Meer weten of de toepassingen van essentiële oliën bij huidaandoeningen? In Les 4 van de Basisopleiding Aromatherapie & Aromatische Plantenextracten leer je een basiskit aromatische plantenextracten samenstellen en veilig toepassen.

Foto (c) Mika Korhonen @ unsplash.com

Toxiciteit en voorzorgen

Voor de toxiciteit, verbonden aan de besproken essentiële oliën, verwijs ik naar de respectievelijke blogartikels, met uitzondering van de toxiciteit van Lavas EO (wortel) die ik hier toelicht.

Fototoxiciteit

Lavas essentiële olie (wortel) bevat mogelijk furocoumarinen. De EU-cosmeticaverordening 1223/2009 regelt het gebruik van furocumarinen in cosmetische producten. Voor zonnebrand- en bruiningsmiddelen moet het gehalte aan furocumarinen lager dan 1 mg/kg zijn. Furocumarinen zijn uitgesloten “behalve het normale gehalte in de gebruikte natuurlijke etherische oliën” (Europa 1223/2009).

Toepassing van de essentiële olië, op de huid, gevolgd door blootstelling aan de zon van de behandelde lichaamszones binnen de 24 uur, kan een fotosensibiliserend effect veroorzaken. Fotosensibiliserend betekent dat de huid overmatig reageert op zonlicht, waardoor roodheid kan optreden (erytheem). Talrijke auteurs stellen dat je blootstelling aan de zon dient te vermijden na toepassing van Lavas EO (wortel) op de huid.

Wel of niet in de zon?

De vraag stelt zich of deze voorzorgsmaatregel in de context van een psoriasisbehandeling steek houdt. Anders gesteld: blijf je beter uit de zon na de toepassing op de huid van Lavas EO (wortel), of maken de furocoumarinen van Lavas EO (wortel) net een geschikte kandidaat bij de behandeling van psoriasis?

Bruni en collega’s noteren dat furocoumarinen gebruikt worden in de behandeling van psoriasis (Bruni et al., 2019). De furocoumarine psoraleen wordt in de “PUVA”-therapie (Psoraleen en UV-A-licht) in de vorm van tabletten zoals methoxsaleen (8-methoxypsoraleen) capsules, gel of vloeistof toegediend bij de behandeling van psoriasis in een lichtcabine. De rol van psoraleen is hierbij het remmen van de overmatige celdeling in de huid. Essentieel in deze behandeling is dat de toediening van methoxsaleen gevolgd wordt door blootstelling aan UV-A-licht.

Is het gebruik van psoraleen-houdende Lavas EO (wortel) dan aan te raden bij de behandeling van psoriasis en is het zinvol om na de behandeling de zon in te gaan? Om op deze dubbele vraag te antwoorden, dienen we zowel het medisch als het aromatherapeutische perspectief te zien.

De medische toepassing blijkt niet evident. Minerva publiceert geen informatie; voor een uitgebreide bespreking verwijs ik naar de Nederlandse richtlijnen van de Federatie Medisch Specialisten (Federatie Medisch Specialisten, 2018). Om de vergelijking met een eventuele toepassing van Lavas EO (wortel) te kunnen maken, dienen we inzicht te hebben in de door de medische wereld toegepaste dosis. De genoemde richtlijnen hanteren als basis de individueel vast te stellen minimale fototoxische dosis (MPD). Bij orale toediening van methoxsaleen wordt deze dosis bepaald volgens lichaamsgewicht, waarbij de MPD de hoeveelheid UV-A-belichting is die een net zichtbaar erytheem veroorzaakt (!). Bij toepassing op de huid blijft de concentratie van methoxsaleen in crèmes, lotions, emulsies en gels beperkt tot 1%.

Wat heeft de aromatherapie te bieden als alternatief van deze 1% methoxsaleen bereiding? Een aantal vragen dringt zich op. Hoeveel “psoraleen” zit er in een 10 ml flesje Lavas EO (wortel)? Psoraleen is (net als angelicine) een basisstructuur voor een aantal biochemische verbindingen die thuishoren bij de lineaire furocoumarinen. Over welke verbindingen gaat het, welke van deze verbindingen zijn therapeutisch inzetbaar en wat zijn hun actieve en toxische dosissen? Baudoux noteert psoraleen, bergapteen en ombelliferon (Baudoux, 2017, p. 327). In hun onderzoek naar de samenstelling van Lavas EO blad en stengels noteren Spréa en collega’s het gebrek aan onderzoek naar de samenstelling van de essentiële olie (Spréa et al., 2020).

Ook lijken furocoumarinen, stoomdistillatie en GC-MS (gaschromatografie met massaspectrometrie) allesbehalve vriendjes. Mogelijk worden furocoumarinen niet altijd door de toegepaste GC-MS opgemeten. Vloeistofchromatografie–massaspectrometrie (Bruni et al., 2019) en superkritische vloeistofchromatografie (Desmortreux et al., 2009, Woźniak et al., 2020) lijken het beter te doen in de detectie van furocoumarinen.

Dat zijn dus een pak onbeantwoorde vragen.

Wat zegt het (klinisch) onderzoek? Ik heb op heden geen klinisch of in vivo onderzoek kunnen vinden naar de therapeutische toepassing van Lavas EO (wortel) bij psoriasis. Ik val dus voor de keuze van Lavas EO (wortel) terug op de door diverse auteurs geformuleerde eigenschappen van de essentiële olie die haar mogelijk kandidaat maken voor de symptomatische behandeling van psoriasis. Voor de andere extracten in deze tekst verwijs ik naar blogartikels waarin de respectievelijke essentiële oliën onder de loep neem.

Gezien de beschreven onzekerheid, besluit ik dat:

  • Lavas EO (wortel) heeft volgens een aantal auteurs een mogelijk therapeutische werking bij de cutane (op de huid) behandeling van psoriasis. Deze werking dient niet louter gezien te worden als een gevolg van de aanwezigheid furocoumarinen, maar vindt mogelijk aansluiting bij de eigenschappen van het vers plantextract, zoals de werking op de nierfunctie (Verhelst, 2021, p. 648);
  • het lijkt aangewezen blootstelling aan de zon te vermijden gedurende 24 uur na toepassing op de huid van Lavas EO (wortel).

Literatuur

Research

Bruni, R., Barreca, D., Protti, M., Brighenti, V., Righetti, L., Anceschi, L., Mercolini, L., Benvenuti, S., Gattuso, G., & Pellati, F. (2019). Botanical Sources, Chemistry, Analysis, and Biological Activity of Furanocoumarins of Pharmaceutical Interest. Molecules (Basel, Switzerland)24(11), 2163. https://doi.org/10.3390/molecules24112163

Desmortreux, C., Rothaupt, M., West, C., & Lesellier, E. (2009). Improved separation of furocoumarins of essential oils by supercritical fluid chromatography. Journal of chromatography. A, 1216(42), 7088–7095. https://doi.org/10.1016/j.chroma.2009.08.080

Dugrand, A., & et. al. (2015, 11). The Distribution of Coumarins and Furanocoumarins in Citrus Species Closely Matches Citrus Phylogeny and Reflects the Organization of Biosynthetic Pathways. PLoS ONE, 10(11).

Patonay, K., Szalontai, H., Radácsi, P., & Zámboriné-Németh, É. (2021). Chemotypes and Their Stability in Mentha longifolia (L.) L.-A Comprehensive Study of Five Accessions. Plants (Basel, Switzerland)10(11), 2478. https://doi.org/10.3390/plants10112478

Raal, A., Arak, E., Orav, A., Kailas, T., & Müürisepp, M. (2008). Composition of the Essential Oil ofLevisticum officinaleW.D.J. Koch from Some European Countries. Journal of Essential Oil Research, 20(4), 318–322. https://doi.org/10.1080/10412905.2008.9700022

Reid, C., & Griffiths, C. (2020). Psoriasis and Treatment: Past, Present and Future Aspects. Acta dermato-venereologica, 100(3), adv00032. https://doi.org/10.2340/00015555-3386

Rendon, A., & Schäkel, K. (2019). Psoriasis Pathogenesis and Treatment. International journal of molecular sciences20(6), 1475. https://doi.org/10.3390/ijms20061475

Spréa, R. M., Fernandes, Â., Calhelha, R. C., Pereira, C., Pires, T., Alves, M. J., Canan, C., Barros, L., Amaral, J. S., & Ferreira, I. (2020). Chemical and bioactive characterization of the aromatic plant Levisticum officinale W.D.J. Koch: a comprehensive study. Food & function, 11(2), 1292–1303. https://doi.org/10.1039/c9fo02841b

Woźniak, Ł., Połaska, M., Marszałek, K., & Skąpska, S. (2020). Photosensitizing Furocoumarins: Content in Plant Matrices and Kinetics of Supercritical Carbon Dioxide Extraction. Molecules (Basel, Switzerland)25(17), 3805. https://doi.org/10.3390/molecules25173805

Zhang, P., & Wu, M. X. (2018). A clinical review of phototherapy for psoriasis. Lasers in medical science33(1), 173–180. https://doi.org/10.1007/s10103-017-2360-1

Boeken

Baudoux, D. (2017). Aromathérapie – 100 huiles essentielles. Malakoff: Dunod.

Baudoux, D., & Zhiri, A. (2010). Les cahiers pratiques d’aromathérapie selon l’école française – Volume 2 – Dermatologie. Inspir.

Verhelst, G. (2021). Groot handboek geneeskrachtige planten. (10 ed.). Mannavita.

Diverse

Europa (1223/2009). (2009). Verordening (EG) nr. 1223/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 30  november 2009 betreffende cosmetische producten. Publicatieblad van de Europese Unie.

Federatie Medisch Specialisten. (2018, 11 30). Lichttherapie bij psoriasis. Opgehaald van Federatie Medisch Specialisten: https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/psoriasis/lichttherapie_bij_psoriasis.html Lichttherapie bij psoriasis. (sd).

Foto (c) Mika Korhonen @ unsplash.com

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Contacteer me indien je een uittreksel wenst te gebruiken.

  • Disclaimer

    Deze website geeft geen medisch advies. De informatie, met inbegrip van maar niet beperkt tot tekst, afbeeldingen en ander materiaal op deze website is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden. Geen enkel materiaal op deze site is bedoeld als vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. Vraag altijd advies aan je arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener als je vragen hebt over een medische aandoening of behandeling en negeer nooit professioneel medisch advies of stel het zoeken daarvan nooit uit vanwege iets dat je op deze website hebt gelezen. Lees de Gebruiksvoorwaarden.

Een reactie achterlaten

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Literatuur

Deze paginasectie is in opbouw